Naładowali baterie. Dranie zrobili chociaż taką przysługę światu. Jago przyniosła mu koc, więc lód w ciele zaczął tajać. Przelecieli nad granicą i dwaj więźniowie z tyłu samolotu zostali zamknięci w toalecie, w której wyłączono światło i której drzwi trzymało na muszce dwóch gorliwych ochroniarzy Ilisidi. Wszyscy orzekli, że mogą zaczekać do lądowania na lotnisku Moghara.

    Restart systemu, tryb trzeci, wcisnąć "m", tryb czwarty, jednocześnie, WYŚLIJ.

    Gładko i łatwo, jeśli funkcjonuje także lewa ręka. Poradził sobie prawą.

    Pojawił się znak zachęty oraz słowa w mospheiranie: "Podać datę".

    Zamiast tego napisał w mospheiranie: "Być albo nie być". Zameldował się system.

    Wypuścił powietrze z płuc i zaczął pisać pięcioma palcami, wywołując pliki, kody dostępu i łączności z siecią na Mospheirze, a potem umieszczając je w tekście jako ukryte znaki, które zapoczątkują wymianę informacji między jego komputerem i Mospheirą.

    Gdyby rebelianci dotarli na poziom systemu, to mogliby z łatwością przelecieć samolotem przez linię obrony Mospheiry. Mogliby rozłożyć całą sieć. Zniszczyć wszystko od systemu metra po antenę stacji naziemnej - chyba że rozsądna Mospheira już dawno się zorientowała, że paidhi ma kłopoty i zmieniła wszystkie kody.

    Nie oznaczało to jednak, że nie ma z nimi połączenia. Bren dostałby inne łącza, aż wreszcie otrzymałby odpowiednie upoważnienie.

    Z trudem przebijał się, klawisz za klawiszem, przez wstępny tekst.

    "Przepraszam, że się nie kontaktowałem...".

    Banichi, stojąc, rozmawiał z Ilisidi i jednym z jej atevich, który siedział z przodu samolotu. Teraz podszedł do Brena, opierając się o fotele, uważając na kostkę ujętą w łubki.

    - Usiądźże wreszcie, do cholery! - powiedział Bren i mruknął grzecznie: - Nadi.

    Banichi dotarł do fotela obok niego i opadł na siedzenie z głębokim westchnieniem. Ttwarz miał pokrytą kropelkami potu. Nie wyglądał jednak na niezadowolonego, mimo że cierpiał straszliwy ból.

    - Właśnie połączyłem się z Tabinim - powiedział. - Cieszy się, że nic ci się nie stało, mówi, że był głęboko przekonany, iż samodzielnie zdusisz rebelię.

    Musiał się roześmiać. Zabolało.

    - Wysyła swój prywatny samolot - ciągnął Banichi. - Zostaliśmy skierowani do Alujisan. Dłuższy pas. Cenedi się trzyma, ale mówi, że zaczyna słabnąć i że cieszy się z pomocy. Przekażemy więźniów miejscowej straży, wsiądziemy do czystego samolotu i każemy sobie podać obiad. Tymczasem Tabini przerzuca oddziały drogą powietrzną aż do Bairimagi. To trzy godziny jazdy pociągiem od Maidingi, a dwie od Fagioni i Wigairiin. Pewnie zaproponuje potem amnestię - jeśli, jak mówi, wymyślisz na temat tego statku coś, co uspokoi hasdrawad. Chce, żebyś jeszcze dziś wieczorem stawił się na dworze.

    - Z odpowiedzią. - Już nie chciało mu się śmiać. - Banichiji, atevi mają wszelkie prawa do obcych na statku. My na Mospheirze nie. Wiesz, że nasza obecność w tym systemie słonecznym była dziełem przypadku... w przeciwieństwie do lądowania. Byliśmy pasażerami na tym statku. Załoga go zabrała i zostawiła nas tu. Powiedzieli, że znajdą miejsce pod budowę. Nie podobało nam się ich odejście, a im nie podobały się nasze plany wylądowania tutaj. Możliwe, że dwieście lat wcale nie wpłynęło na poprawę naszych stosunków z tymi ludźmi.

    - Czy przylecieli, żeby was zabrać?

    - Uszczęśliwiłoby to niektórych atevich, prawda?

    - Nie Tabiniego.

    Jasne, że nie Tabiniego. Nie filar Patronatu Zachodniego. Dlatego mieli na pokładzie samolotu kilka trupów: strach przed ludźmi był tylko częścią tej sytuacji.

    - Istnieją poważne naciski na Patronat - rzekł ponuro Banichi. - Siły konserwatywne. Zazdrośnicy. Ambitni. Pokój utrzymywało pięć administracji pod aijiin w Shejidan, działających pod dyktando paidhiin...

    - My niczego nie dyktujemy.

    -....a więc działających według żelaznych sugestii paidhiin. Wspieranych przez stację kosmiczną i technologię, o jakiej nam się nie śniło.

    - Stację kosmiczną, która przynajmniej raz w miesiącu nadlatuje z orbity i razi ogniem stolice prowincji - już raz o tym rozmawialiśmy, Banichi. Rozmawiałem o tym z atevimi llisidi w piwnicy, a całkiem niedawno z dżentelmenem z tyłu samolotu, który złamał mi rękę, serdeczne dzięki, nadi, ale nie zamierzamy w tym miesiącu opanować waszej planety. - Majaczył, plątały mu się wątki. Oparł głowę na zagłówku. - Oni wam niczym nie zagrożą, Banichi, przynajmniej jeśli chodzi o lądowanie. Oni nie lubią żyć na planetach. Chcą, żebyśmy przybyli do nich i za darmo utrzymywali im stację, żeby oni mogli sobie podróżować, dokąd chcą, i żebyśmy wykonywali wszelkie naprawy i zaopatrywali im statek.

    - Zmuszą was zatem do powrotu na stację? - zapytał Banichi.

    - Myślę, że do nas nie dotrą. Nie mają lądowników. Przynajmniej nie mieli ich wtedy. Będą musieli zaczekać, aż my będziemy umieli wystartować. - Zaczął dostrzegać fragmenty łamigłówki. Ramię bolało go jak sto szatanów. - O, będą musieli poczekać. Gildia Pilotów będzie negocjować. Boją się was jak cholera.

    - Nas?

    - Możliwości, że staniecie się ich wrogami. - Odwrócił głowę. - Czas płynie inaczej dla astronautów. Nie pytaj mnie, jak. Oni jednak myślą w kategoriach długich odcinków czasu. Bardzo długich odcinków. Nie jesteście do nich podobni, a oni nie potrafią na zawsze utrzymać was na dnie studni grawitacyjnej. - Roześmiał się sucho. - Tak zaczęła się waśń między nami, bo niektórzy z nas twierdzili, że musimy nawiązać kontakt z atevimi. A Gildia Pilotów mówiła: nie, wynieśmy się stąd, nawet nas nie zauważą.

    - Żartujesz, nadi.

    - Niezupełnie. Prześpij się, Banichi-ji. Ja popracuję trochę na komputerze.

    - Nad czym?

    - Nad łącznością długodystansową. Bardzo długodystansową.

    Ilisidi stała nad ramieniem Cenediego, a Banichi i Jago zaglądali przez ramię Brenowi. On siedział w fotelu drugiego pilota. Przewód był dość krótki.

    - Co robisz? - zapytała Ilisidi.

    - Przesyłam komendę, nand' wdowo. O, tak. Komputer teraz rozmawia.

    - Za pomocą liczb.

    - Zasadniczo.

    - Jak się wybiera te liczby?

    - Według bardzo starej tabeli, nand' wdowo. Nie różnią się od modelu, który, zapewniam cię, przekazaliśmy atevim już dawno temu. - Czekał niecierpliwie na światełko. Zapłonęło na żółto i serce Brena podskoczyło.

    - Halo, Mospheira.

    - Czy oni nas słyszą? - zapytała Ilisidi.

    - Nie to, co mówimy w tej chwili. Tylko to, co wklepujemy.

    - Cóż za straszne zmiany w języku.

    - A zatem wpisujemy, nand' wdowo. - Światełka błyskały na przemian. Pojawił się napis "Identyfikacja". Samolot leciał na autopilocie i Cenedi poświęcił uwagę literom i liczbom pełzającym po małym ekranie. Każda linijka kończyła się dwukropkiem - koniec linijki nie mieścił się na ekranie.

    Ludzie zaprojektowali atewski system. Reagował on bardzo dobrze na transmisje z ludzkiej strony. Systemy rozmawiały ze sobą, dzięki Bogu. Dzięki Bogu.

    Samolot natknął się na turbulencje. Ból przeszył zakończenia nerwowe w ramieniu Brena. Poszarzało i poczerwieniało mu przed oczyma; na chwilę musiał odchylić się w fotelu, o mało nie stracił przytomności.

    - Nand' paidhi? - Poczuł na policzku dłoń Jago. Otworzył oczy. Zobaczył tekst na ekranie.

    Biuro Spraw Zagranicznych chciało rozmawiać przez radio. Słuchawki miał w zasięgu ręki. Chwycił je i spróbował niezdarnie nałożyć jedną ręką. Pomogła mu Jago. Podał Cenediemu częstotliwość, usłyszał trzask zakłóceń.

    - Tak - potwierdził. - Mówi Cameron. Trochę sfatygowany, ale jeszcze sprawny. Gdzie jest Hanks?

    Chwila ciszy - pewnie się naradzali. W końcu powiedzieli, że nie mieli od niej żadnych wiadomości. Przed czterema dniami poleciała do Shejidan i wpadła w czarną dziurę.

    - Pewnie nic się jej nie stało. Atevi zauważyli, że mamy na górze towarzystwo. Rozumiem, że to nasi?

    Biuro Spraw Zagranicznych odpowiedziało:

    - To "Feniks" w bardzo drażliwym nastroju.

    - Jaka jest sytuacja?

    - Delikatna.

    - Chcecie współpracy atevich? Chcecie od nich zaproszenia? "Czy mówisz pod przymusem?" - usłyszał zaszyfrowany zwrot.

    Roześmiał się. Zabolało i poczuł w oczach łzy.

    - Pierwszeństwo, pierwszeństwo, pierwszeństwo, BSZ jeden. Przekażcie kody Hanks z powrotem numerowi dwa i dajcie mi antenę na Adams, dzisiaj z Shejidanu. Nie działam pod przymusem.

    Samo Biuro Spraw Zagranicznych nie mogło dać mu takiego upoważnienia - a przynajmniej tak twierdził urzędnik pełniący dyżur.

    - Posłuchajcie, siedzę tu, rozmawiając w mospheiranie, dzięki pół tuzinowi wysoko postawionych atevich, którzy udostępnili mi swój sprzęt. Powiedziałbym, że świadczy to o dużej dozie zaufania. Przekażcie to na odpowiedni poziom.

    Atevi nie mieli słowa na zaufanie. Tak powiedziało Biuro Spraw Zagranicznych.

    - Mają słowa, których nie mamy my, BSZ. Słuchajcie Hanks albo słuchajcie mnie. Ja muszę przeprowadzić tę rozmowę. Naprawdę potrzebujemy zezwolenia aijiego na pobyt na tej planecie. O co chodzi "Feniksowi"?

    Biuro uznało, że powinno porozmawiać z prezydentem.

    - Proszę bardzo. Będzie o wiele uprzejmiej, jeżeli moja rozmowa z "Feniksem" przejdzie przez antenę na Adams. Alternatywą aijiego jest antena satelitarna na Mogari-nai i on chyba użyje jej bezpośrednio. Atevi mogą sobie poradzić beze mnie. Gdyby zechcieli. Rozumiecie? Rząd Tabiniego znajduje się pod presją. W prowincji Maidingi wybuchły zamieszki. Tam właśnie byłem. Tabini musi zareagować na obecność statku.

    Zaproponuje Mospheirze szansę wzięcia udziału w tej reakcji. Jednolity front, BSZ. Myślę, że uda mi się to załatwić.

    Trzy godziny, powiedziało Biuro. Będą musieli porozmawiać z prezydentem. Zebrać radę.

    - Trzy godziny maksimum. Przypominam, że znajdujemy się w Patronacie Zachodnim. Tabini w ostatecznym rozrachunku będzie działał w interesie Patronatu. Gorąco doradzam przyłączenie się do niego. _

    Biuro Spraw Zagranicznych zakończyło rozmowę. Komputer rozłączył się. Bren zamknął oczy, poczuł delikatne ukłucie ludzkiej odpowiedzialności. Bardzo delikatne. Będzie człowiekiem po sesji hasdrawadu. Po rozmowie z Tabinim. Dostanie samolot na Mospheirę... Wierzył, że tamtejsze szpitale będą wiedziały, jak go poskładać.

    - Nand' paidhi - odezwał się po chwili Banichi.

    Nie rozumieli tej rozmowy. Banichi być może rozumiał co trzecie słowo, ale nikt inny. Byli cholernie cierpliwi. I słusznie zaniepokojeni.

    - Powiedz Tabiniemu, żeby przygotował antenę na Mogari-nai do rozmowy ze statkiem dziś wieczorem. Chyba dostaniemy antenę na Allan Thomas, ale kiedy ma się do czynienia z Mospheirą, nadiin, zawsze trzeba dać im do zrozumienia, że istnieje alternatywa.

    - Jaką alternatywę przedstawimy temu statkowi? - zapytała Ilisidi.

    Bystra kobieta.

    - Jaką alternatywę? Przyszłość stosunków między atevimi i ludźmi. Współpracę, patronat i handel. Odpowiednim słowem jest tu "traktat", nand' wdowo. Posłuchają. Muszą posłuchać.

    - Odpocznij - powiedziała stojąca za nim Jago i odgarnęła mu włosy z czoła. - Bren-ji.

    Przez chwilę nie chciało mu się ruszyć. Wystarczająco bolało go w drodze do kabiny.

    Prawdopodobnie Tabini wiedział o wszystkim, co właśnie zostało powiedziane - plus minus kilka kodów; ale i na to nie ma co za bardzo liczyć, jeśli wzięli się za to specjaliści. Jeżeli chodzi o liczby, to niczego, czym się posługiwano, żeby ominąć atevich, nie można było używać długo.

    Pokój leżał jednak w interesie wszystkich. Na pewno w interesie Tabiniego. I ludzi - tych na statku oraz przywiązanych do planety kolonistów znajdujących się bardzo, bardzo daleko od swego macierzystego świata.

    Powiedział Djinanie, że być może będą chodzić po księżycu. Teraz mógłby się o to założyć. Tylko żeby Malguri przetrwało. Z wysiłkiem zamknął komputer. Jago zamknęła walizeczkę i odłączyła przewód. Potem trzeba było wstać.

    Udało mu się tylko tyle. Podtrzymał go Banichi, stojąc na jednej nodze. Aiji-wdowa powiedziała coś nieprzyzwoitego o młodzieńcach, którzy padają u jej stóp. Idź usiąść, ona rządzi w tym samolocie.

    - Pozwól - powiedziała Jago i objęła go w pasie, co znacznie wpłynęło na stabilność samolotu, przynajmniej w jego oczach. Banichi pokuśtykał za nimi. Usiadł obok Brena.

    - Daleko, prawda, nadi? - rzekł Banichi. - Jeśli wy tam polecicie, to my też, nadi.

    Nie mógł powiedzieć, że rozumie Jago, Banichiego czy Tabiniego.

    Nie mógł powiedzieć, że oni go rozumieją.

    Banichi wpadł na przerażającą myśl. Bren-jednak nagle uznał to za możliwe, kiedy nastąpią negocjacje, kiedy Moshpeira zbuduje ten pojazd orbitalny albo statek zbuduje lądownik. Atevi polecą w kosmos. Nie ma wątpliwości. Jeszcze za jego życia.

    Baji-naji. Kości zostały rzucone, Los i Przypadek dokonały wyboru. Nikt nie rodzi się przywiązany do patronatu. Trzeba gdzieś znaleźć swoje man'chi i wejść w coś, co ludzie niezupełnie mogą zgłębić.

    Chociaż może, jak to bywa z takimi sprawami, atevi też nie znaleźli na to dokładnego określenia.

K O N I E C